Tiêu chuẩn sản xuất máy biến áp MBT là cơ sở kiểm soát chất lượng sản phẩm. Các yêu cầu kỹ thuật liên quan đến thiết kế, vật liệu, chế tạo và thử nghiệm. Đồng thời, mỗi công đoạn sản xuất cần có quy trình kiểm tra và tiêu chí đánh giá phù hợp.

Vậy một chiếc máy biến áp MBT cần đáp ứng những tiêu chuẩn nào trong quá trình sản xuất? Tiêu chuẩn áp dụng phụ thuộc vào loại máy, điều kiện vận hành và yêu cầu của từng dự án. Bài viết dưới đây làm rõ các yêu cầu sản xuất, thử nghiệm và điều kiện xuất xưởng.

1. Những tiêu chuẩn máy biến áp nào được MBT áp dụng?

MBT áp dụng bộ IEC 60076 và các phần TCVN 6306 phù hợp cho máy biến áp điện lực. Trong đó, IEC 60076-1 quy định các yêu cầu chung. IEC 60076-2 đề cập đến độ tăng nhiệt của máy biến áp ngâm chất lỏng. IEC 60076-3 quy định mức cách điện và các thử nghiệm điện môi. Khả năng chịu ngắn mạch thuộc phạm vi IEC 60076-5. Với máy biến áp khô, IEC 60076-11 quy định các yêu cầu và thử nghiệm tương ứng. Việc áp dụng cần xác định đúng phần tiêu chuẩn, phiên bản và phạm vi của từng loại máy.

Bên cạnh tiêu chuẩn sản phẩm, MBT công bố áp dụng ISO 9001 và ISO 14001 trong quản lý. Cụ thể, ISO 9001 quy định yêu cầu đối với hệ thống quản lý chất lượng. Còn ISO 14001 tập trung vào hệ thống quản lý môi trường. ISO/IEC 17025 quy định năng lực, tính khách quan và hoạt động nhất quán của phòng thử nghiệm. Việc đánh giá từng máy còn dựa trên kết quả thử nghiệm và các yêu cầu kỹ thuật. Ngoài ra, hồ sơ kỹ thuật cần xác định những yêu cầu bổ sung của khách hàng và dự án.

2. Thiết kế cần đáp ứng những yêu cầu nào theo tiêu chuẩn máy biến áp?

Thiết kế máy biến áp MBT cần đáp ứng yêu cầu kỹ thuật và điều kiện vận hành dự kiến. Các thông số chính gồm công suất định mức, điện áp các cuộn dây, tần số và tổ đấu dây. Đồng thời, kỹ sư cần xác định phạm vi điều chỉnh điện áp và tổng trở ngắn mạch. Tổn hao không tải và tổn hao có tải phải đáp ứng các mức đã thống nhất. Những thông số này chi phối tính toán lõi thép, cuộn dây và phương án bố trí cách điện. Thiết kế cũng cần xét đến nhiệt độ môi trường, độ cao lắp đặt và phương thức làm mát.

Hệ thống cách điện phải đáp ứng mức chịu điện áp quy định cho từng cuộn dây. Khoảng cách cách điện cũng cần phù hợp với điều kiện lắp đặt và tiêu chuẩn áp dụng. Cuộn dây cần chịu được tác động nhiệt và cơ do ngắn mạch bên ngoài trong điều kiện quy định. Với máy biến áp dầu, thiết kế phải kiểm soát độ tăng nhiệt của dầu và cuộn dây. Các giá trị này phải nằm trong giới hạn cho phép ở điều kiện vận hành quy định. Ngoài ra, kích thước và vị trí đầu nối phải phù hợp với không gian lắp đặt.

Thông số máy biến áp MBT

3. Vật liệu và linh kiện chế tạo máy biến áp cần đáp ứng yêu cầu gì?

Vật liệu chế tạo máy biến áp MBT cần đáp ứng yêu cầu thiết kế và tiêu chuẩn áp dụng. Lõi từ có thể dùng tôn silic hoặc hợp kim vô định hình theo thiết kế. Với tôn silic, chiều dày, tổn hao riêng và lớp phủ cách điện phải đạt yêu cầu kỹ thuật. Dây đồng hoặc nhôm phải đáp ứng yêu cầu về kích thước, độ dẫn điện và độ bền cơ học. Giấy, bìa cách điện hoặc nhựa epoxy phải tương thích với hệ thống cách điện của từng loại máy. Đồng thời, vật liệu cách điện cần đáp ứng yêu cầu về độ bền điện và khả năng chịu nhiệt.

Với máy biến áp dầu 3 pha, dầu cách điện cần đúng chủng loại theo hồ sơ kỹ thuật. Nếu dùng dầu khoáng, IEC 60296 quy định các yêu cầu chất lượng và phương pháp thử. Các chỉ tiêu gồm hàm lượng nước, điện áp đánh thủng và độ ổn định oxy hóa. Sứ xuyên cần phù hợp với điện áp, dòng điện và điều kiện môi trường sử dụng. Bộ chuyển nấc phải đáp ứng thông số điện và độ bền cơ học theo thiết kế. Ngoài ra, gioăng làm kín cần tương thích với dầu và chịu được nhiệt độ làm việc.

4. Chất lượng được kiểm soát như thế nào trong quá trình sản xuất máy biến áp MBT?

MBT kiểm soát chất lượng ngay từ khâu vật tư và xuyên suốt quá trình sản xuất. Trước khi gia công, vật tư cần được đối chiếu với hồ sơ thiết kế và yêu cầu kỹ thuật. Ở khâu chế tạo lõi từ, cần kiểm tra kích thước lá tôn, ba via và chất lượng ghép. Khi quấn dây, cần kiểm soát số vòng, lực căng, kích thước cuộn dây và bố trí cách điện. Đến bước lắp ráp, việc kiểm tra tập trung vào khoảng cách cách điện, đầu nối và kết cấu đỡ.

Ở công đoạn sấy, nhiệt độ, độ chân không và thời gian phải phù hợp với quy trình công nghệ. Quá trình này giúp giảm độ ẩm trong vật liệu cách điện. Với máy dầu, cần kiểm soát chất lượng dầu sau xử lý, điều kiện nạp và độ kín thùng máy. Sản xuất máy khô đúc nhựa cần kiểm soát phối trộn, khử khí, đúc chân không và đóng rắn epoxy. Kết quả kiểm tra từng công đoạn phải được ghi nhận để theo dõi và truy xuất khi cần. Sai lệch cần được xử lý, kiểm tra lại trước khi chuyển sang bước tiếp theo.

Phòng thử nghiệm tiêu chuẩn VILAS của MBT

5. Thử nghiệm theo tiêu chuẩn máy biến áp trước khi xuất xưởng gồm những gì?

Trước khi xuất xưởng, máy biến áp MBT phải hoàn thành thử nghiệm thường xuyên theo tiêu chuẩn áp dụng. Các phép đo cơ bản gồm điện trở cuộn dây và tỷ số biến áp. Với máy ba pha, cần kiểm tra tổ đấu dây theo hồ sơ thiết kế. Đồng thời, cần đo tổn hao không tải và dòng điện không tải. Tổn hao có tải và tổng trở ngắn mạch cũng phải được xác định. Thử nghiệm điện môi đánh giá khả năng chịu điện áp của hệ thống cách điện. Các phép thử điện áp đặt ngoài và điện áp cảm ứng phải đúng mức và thời gian quy định.

Với máy khô theo IEC 60076-11, đo phóng điện cục bộ thuộc nhóm thử nghiệm thường xuyên. Thử nghiệm tăng nhiệt thuộc nhóm điển hình; thử nghiệm chịu ngắn mạch thuộc nhóm đặc biệt. Phạm vi thử xung sét phụ thuộc loại máy, cấp điện áp và tiêu chuẩn áp dụng. Các thử nghiệm điển hình đánh giá thiết kế và không mặc định thực hiện trên từng máy. Theo thỏa thuận, khách hàng có thể chứng kiến các phép thử khi nghiệm thu tại nhà máy (FAT). Kết quả phải đạt tiêu chí chấp nhận trước khi xác nhận điều kiện xuất xưởng.

6. Hồ sơ chất lượng và điều kiện xuất xưởng của máy biến áp MBT gồm những gì?

Hồ sơ chất lượng cần ghi rõ số chế tạo của từng máy biến áp MBT để tiện đối chiếu. Bộ hồ sơ thường gồm thông số kỹ thuật, bản vẽ và báo cáo thử nghiệm xuất xưởng. Báo cáo cần nêu tiêu chuẩn áp dụng, phương pháp thử và kết quả đo. Kết quả phải được đối chiếu với tiêu chí chấp nhận đã thống nhất. Thông tin trong hồ sơ phải thống nhất với nhãn máy và yêu cầu của đơn hàng. Tài liệu lắp đặt, vận hành và bảo trì giúp khách hàng sử dụng thiết bị đúng hướng dẫn. Chứng từ chất lượng, xuất xứ và bảo hành được cung cấp theo phạm vi hợp đồng.

Máy chỉ được xác nhận xuất xưởng khi hoàn thành kiểm tra và đáp ứng tiêu chí chấp nhận. Những điểm không phù hợp phải được xử lý, đánh giá lại và ghi nhận trước khi phê duyệt. Đồng thời, cần kiểm tra ngoại quan, phụ kiện, nhãn cảnh báo và tình trạng đóng gói. Phương án bảo quản, chằng buộc và vận chuyển phải phù hợp với kết cấu từng loại máy. Hồ sơ cần lưu bằng chứng đáp ứng yêu cầu và thông tin người phê duyệt xuất xưởng. Khi cung cấp cùng tủ điện trạm điện, cần đối chiếu thông số và bản vẽ đấu nối.